Để trở thành một người lãnh đạo tốt

Sau khi kết thúc khóa học về lãnh đạo (Leadership
project) ở trường. Mình nghĩ đây là cơ hội tốt để trải dòng suy nghĩ cũng như tổng
kết lại kiến thức đã học qua trang blog này.

Nhập gia tùy tục

Có đến hơn 300 định nghĩa về lãnh đạo khác
nhau. Lãnh đạo mình đang nói ở đây không phải chỉ là người đứng đầu, mà bao gồm
cả hoạt động, tố chất, công việc của người đứng đầu nói chung

Lãnh đạo ở phương Tây và ở phương Đông khác
nhau trên rất nhiều phương diện. Thứ đáng nói nhất chính là động lực lãnh đạo. Ở
phương Tây, công việc là công việc. Khi đã vào làm thì mọi người nên để tình cảm
cá nhân sang một bên. Người lãnh đạo ở đây sẽ chỉ huy dựa vào công việc. Chỉ cần
làm xong việc, làm tốt việc là được. Động lức chính của một công ti lúc này là
lợi nhuận và công việc phải hoàn tất.

Ở Việt Nam hay phương Đông, việc lãnh đạo
không bao giờ chỉ đơn thuần là chỉ huy dựa trên công việc. Mọi thứ còn cần hợp
tình, cũng như hợp lý. Công việc không bao giờ chỉ hoàn toàn là công việc. Việc
quan tâm, chào hỏi nhau hàng ngày là điều rất cần thiết trong xã hội chúng ta.
Kể cả khi có người mới vào công ti, chúng ta cũng thường có buổi liên hoan chào
đón. Con người ai cũng có mặt tình cảm và nếu chỉ tập trung vào việc không thì dễ
cảm thấy ngột ngạt, thiếu tự nhiên.

Mỗi nơi đều có nét đẹp, cái hay và cái không
tốt . Bản thân đã từng làm việc ở cả 2 môi trường; dù chỉ là những công việc làm
thêm của sinh viên, nhưng mình cũng đủ thấy sự khác biệt về văn hóa lớn đến nhường
nào. Tình cảm như người phương Đông cũng tốt, nhưng đôi khi người ta dựa vào tình
cảm quá nhiều mà gây ảnh hưởng đến lợi ích chung, những người không đủ khả năng
với việc thì có khi không bao giờ bị thay thế còn người thực sự giỏi thì không được
công nhận, phát triển. Nhưng ngược lại, ở phương Tây cũng có những bất cập của
họ. Đôi khi mọi người quá lạnh lùng và cứng nhắc với nhau và dẫn đến không khí
chỗ làm cực kì căng thẳng, chán nản. Một điều rõ rệt là ở những nước phương Tây,
tỉ lệ trầm cảm và stress thường cao hơn chúng ta.

Lãnh đạo linh hoạt

Đối với một người lãnh đạo, điều quan trọng
nhất là phải hiệu quả. Mà muốn hiệu quả thì người khác phải lắng nghe mình. Mà
muốn lắng nghe thì phải chọn phương pháp phù hợp. Có rất nhiều phương thức lãnh
đạo mà mình học được. Nhưng cách mình thấy thiết thực nhất là chia việc lãnh đạo
thành 2 việc nhỏ: hỗ trợ tinh thần và chỉ đạo công việc.

Từ đây ta có 4 cách lãnh đạo:

1. Hỗ trợ tinh thần ít + Chỉ đạo việc ít:

Cách lãnh đạo này phù hợp với những công việc
nghiên cứu lâu dài và đòi hỏi sự tự giác cao. Cụ thể là công việc R&D, làm
việc trong phòng thích nghiệm, viết sách, viết bài, thiết kế. Để người làm phát
huy hiệu quả nhất, họ cần có thời gian và chỗ thở. Áp lực là điều tối kị trong
những công việc như thế này. Mỗi nhân viên cần tự làm chủ và quản lí dư án của
mình.

2. Hỗ trợ tinh thần nhiều + chỉ đạo việc ít:

Đây là cách lãnh đạo phổ biến nhất và phù hợp
với đại đa số công việc hiện nay, cũng như xã hội Việt Nam nói chung. Không ai
thích bị ràng buộc và quản lí nhỏ nhặt hàng ngày (micromanagement). Nhưng ai cũng
cần động lực để làm việc và không gì tuyệt với hơn khi có một người lãnh đạo thực
sự quan tâm, hỏi thăm mình thường xuyên. Chỉ cần người lãnh đạo luôn vui vẻ, không
khí nơi làm việc đã khác đi rất nhiều. Đa số sách vở đều khuyên chúng ta nên tập
trung vào tinh thần của người làm thay vì quá chi li công việc. Nếu ta khiến cấp
dưới hiểu được tầm quan trọng của công viêc và khiến họ cảm thấy kết nối với công
ti, tự khắc họ sẽ có trách nhiệm hơn với công việc.

3. Hỗ trợ tinh thần ít + chỉ đạo nhiều:

Bên cạnh đó thì cũng có rất nhiều công việc
đòi hỏi sự chính xác cao và đặc biệt, đòi hỏi người làm phải gạt yếu tố tình cảm
sang một bên. Ví dụ về những công việc này là công việc sản xuất, điều khiển máy
móc. Sản lượng và chất lượng sản phẩm là điều quan trọng nhất và người lãnh đạo
cần đảm bảo đầu ra công việc. Ngoài ra những việc liên quan đến giấy tờ hay thủ
tục cũng đều cần sự chỉ đạo chính xác và loại bỏ yếu tổ tình cảm để đảm bảo sự
minh bạch.

Hỗ trợ tinh thần nhiều + chỉ đạo nhiều:

Cách lãnh đạo này rất tốn kém và thiếu hiệu
quả nếu kéo dài. Nhưng nó rất hữu dụng với người mới và nhân viên mới. Đa số ai
khi vào việc cũng nhiệt huyết hơn và nếu họ có được người lãnh đạo thực sự quan
tâm đến họ trong thời gian đầu, họ sẽ có ấn tượng tốt và cảm thấy muốn cống hiến
nhiều hơn. Ngược lại, khi mới vào việc mà không nhận đủ sự quan tâm hay chỉ đạo,
người mới sẽ dễ thấy lạc lõng và chán nản.

Điều cần quan tâm là cách lãnh đạo này sẽ tốn
kém vì nó tập trung vào một cá nhân quá nhiều. Khi kéo dài quá lâu, sẽ tạo ra cảm
giác tù túng, thiếu tự do cho người làm. Vì vậy, đây là cách chỉ nên áp dụng
cho người mới làm trong thời gian ngắn.

4. Làm bạn với cấp dưới

Công việc chỉ là một phần của cuộc sống. Bên
cạnh công việc thì ai cũng cần bè bạn. Sẽ thật lạ nếu những người chúng ta làm
việc cùng 8 tiếng một ngày lại không thể trở thành bạn bè với nhau. Không khí
thân thiện, lòng tin và tình cảm cũng là những yếu tố mang lại hiệu quả công việc.
Rõ ràng chẳng ai muốn làm hay học tập ở nơi mà ta phải liên tục xem đồng hồ xem
bao giờ được về.

Lời khuyên này áp dụng lên cả nhân viên với
nhân viên, thầy cô với học sinh. Hãy dành thời gian làm quen và hiểu với người đang
đồng hành cùng mình. Đây có thể là lời khuyên khá thừa với người Việt chúng ta
nhưng ở phương Tây, điều này luôn cần được áp dụng nhiều hơn.

Tuy dù chưa thực sự có kinh nghiệm lãnh đạo
ở một công ti nhưng mình tin rằng đây là những kinh nghiệm được truyền lại, dựa
trên nền tảng công việc và xã hội mà ai cũng có thể áp dụng. Hi vọng bài viết này
giúp các bạn trở thành một người lãnh đạo toàn diện hơn.